چهارشنبه, 06 بهمن 1395 ساعت 18:16

بررسی خطرات احتمالی همراه با فرآورده های دامی برای انسان - بخش سوم: باقی مانده های دارویی (قسمت هفتم)

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
بررسی خطرات احتمالی همراه با فرآورده های دامی برای انسان - بخش دوم: مایکوتوکسین ها بررسی خطرات احتمالی همراه با فرآورده های دامی برای انسان - بخش دوم: مایکوتوکسین ها

امروزه به دلیل رشد روزافزون جمعیت و محدودیت منابع، تقاضا براي تولید مواد غذايي مختلف نيز افزايش یافته و در این میان فرآورده های دامي مانند گوشت و لبنیات به علت اهمیت آنها در تعادل اسيدهای آمينه و دارا بودن سطح قابل توجهی از ويتامين، مواد معدني، كربوهيدرات و ليپيد نقش مهمی در امنیت غذایی انسان ایفا می کنند. این اهمیت هنگامی افزایش می‌یابد که موضوع کیفیت و سلامت این تولیدات نیز در کنار آن مطرح شود. 

food security 7 1استفاده از دارو در پرورش دام ها از گذشته وجود داشته و اکنون نیز با پیشرفت علم و صنعتی شدن سیستم‌های پرورش (پرورش متراکم) احتمال وقوع برخی بیماری‌ها افزایش یافته است.

بکارگیری روش های نوین در علوم دامپزشکی نقش مهمی در شناسایی و کنترل بیماری در دام ها دارد، استفاده از داروها برای سلامت حیوانات امری اجتناب ناپذیر است داروهای مختلف جهت کنترل، درمان و یا پیشگیری از وقوع بیماری در دام مورد استفاده قرار می گیرند اما گاهی مصرف بیشتر از حد مجاز انواع ترکیبات دارویی و عدم رعایت مدت زمان لازم جهت دفع دارو و نیز عدم توجه به مدت زمان منع مصرف فرآورده‌های دامی و بعضاً استفاده دامداران از داروهای فاقد مجوز دامپزشکی سلامت مصرف کنندگان این محصولات را با تهدید جدی مواجه می نماید.


سلامت انسان به طور مستقیم با محیط زیست و بطور ویژه با ماهیت و کیفیت مواد غذایی مورد استفاده ارتباط دارد. کیفیت مواد غذایی با منشأ حیوانی به طور گسترده در سازمان های بهداشت عمومی در سراسر جهان مورد توجه قرار گرفته است، استفاده از داروهای دامپزشکی و یا محصولات دارویی دامپزشکی (VMPs ) برای پرورش دام سالم و تأمین غذای کافی برای جمعیت در حال رشد جهان اهمیت بسزایی دارد. اما استعمال این داروها در حیوانات تولید کننده مواد غذایی با احتمال ایجاد باقی مانده های دارویی در محصولات حاصل از آنها (گوشت، شیر، تخم مرغ و عسل) همراه است که علاوه بر خطرات آنها برای سلامت مصرف کنندگان، نگرانی های زیست محیطی را نیز به دنبال دارد.

باقی مانده های دارویی، که تحت عنوان "مواد فعال دارویی و متابولیت های آنها که در مواد غذایی باقی می مانند" تعریف شده است توسط بخش ایمنی مواد غذائی و خدمات بازرسی وزارت کشاورزی ایالات متحده(USDA-FSIS) ، سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) و سازمان بهداشت جهانی (WHO) بعنوان یکی از تهدیدات امنیت غذایی در انسان شمرده شده اند.

تحت شرایط فیزیولوژیک، پس از استفاده از یک دارو برای حیوان، متابولیت های حاصل از آن تا حد زیادی در بدن متابولیزه می شوند و بخش بزرگی از آن ها از طریق ادرار و به میزان کمتر از طریق مدفوع دفع می شوند. با این حال عدم رعایت مواردی از قبیل دستورات و توصیه های درج شده روی برچسب دارو (استفاده بیشتر از سطوح توصیه شده بر روی لیبل دارو)؛ عدم رعایت توصیه های مربوط به مدت زمان منع مصرف ، تجویز دوز بیش از حد دارو در یک بار تزریق؛ خطای اندازه گیری و یا ترکیب داروها؛ عدم توجه به فعل و انفعالات شیمیایی و اثرات متقابل میان داروها و همچنین استفاده ناصحیح از مواد شیمیایی از قبیل آفت کش ها می توانند موجب باقی ماندن داروها در مواد غذایی حاصل از فرآورده های حیوانی شوند. این باقی مانده ها معمولاً در غلظت های بسیار کم و ضرورتاً سمی نیستند، اما با توجه به مخاطراتی که می توانند در دراز مدت برای مصرف کننده ایجاد کنند بایستی بیش از پیش مورد توجه قرار گیرند.

food security 7 2بخش اصلی داروهای دامپزشکی مورد استفاده در حیوانات عبارتند از:

-ضد عفونی کننده ها، باکتری کش ها و قارچ کش ها
-یونوفرها
-داروهای ضدانگل
-آنتی بیوتیک ها

شناسایی خطرات ناشی از وجود باقی مانده های دارویی بر سلامت انسان:

اثرات کوتاه مدت:

• ایجاد آلرژی و حساسیت
• وقوع مسمومیت

اثرات بلند مدت:

پیامدهای ناشی از وجود بقایای دارویی در غذا، معمولاً در دراز مدت بروز می کند که عبارتند از:

واکنش های ازدیاد حساسیت
اختلالات تولید مثلی و ناباروری
جهش زایی و اثرات تراتوژنیک (ناهنجاری های جنینی)
سرطان زایی
از بین رفتن فلور میکروبی طبیعی روده*
گسترش سویه های میکروبی مقاوم در برابر آنتی بیوتیک ها و ایجاد مقاومت دارویی

افزایش مقاومت ميكروبی در بدن مصرف كننده، موجب کاهش اثرات یا حتی بی اثر شدن داروها می شود از اینرو توجه به باقی مانده های دارویی در فرآورده های دامی نقش مهمی در تأمین امنیت غذایی جامعه ایفا می کند.


food security 7 3خوشبختانه امروزه با پیشرفت تکنیک ها و تجهیزات آزمایشگاهی، که در آنها مقدار صفر کوچکتر و کوچکتر شده و حساسیت آنها تا حد قسمت در میلیون (ppm)، قسمت در میلیارد (PPB) و قسمت در تریلیون (PPT) رسیده است و با استفاده از روش های تحلیلی با کارآیی بالا نظیر روش کروماتوگرافی مایع با عملکرد بالا (HPLC)، می توان براحتی باقی مانده های دارویی را در فرآورده های غذایی تشخیص داد.

همچنین پرورش دهندگان بایستی به توصیه‌های مسئولان و دامپزشکان در خصوص سطح مورد نیاز و زمان مناسب برای مصرف دارو‌ها توجه نمایند؛

زمان منع مصرف (Withdrawal Time)، مدت زمان مورد نیاز برای رسیدن یک دارو و یا ماده شیمیایی به پایین تر از سطح تحمل در بافت های حیوان هدف است که بستگی به نوع دارو، دوز، فرمولاسیون، روش استفاده، بافت هدف و عوامل مدیریتی دارد.

کلیه داروها بایستی مطابق با سطح، روش و صرفاً برای دام های توصیه شده توسط دکتر دامپزشک فارم یا مندرجات لیبل دارو مورد استفاده قرار گیرند.

مقدار باقی مانده داروها در فرآورده های حیوانی معمولاً بسیار کم است و لزوماً سمی نیست با این حال، اطلاعات محدودی در خصوص بقایای داروها در سراسر جهان وجود دارد. با توجه به اين كه ظهور و گسترش سویه های مقاوم باکتریایی و در پی آن بی اثر شدن برخی دارو ها برای درمان بیماری ها به یک نگرانی بزرگ در رابطه با سلامت جوامع انسانی تبدیل شده است، برای تعیین خطرات ناشی از مصرف این محصولات باید کلیه متخصصین دانش دامپزشکی، تغذیه، داروسازی، فارماکودینامیک مطالعات گسترده ای برای به حداقل رساندن خطرات احتمالی ناشی از باقی مانده های دارویی در مواد غذایی با منشاء حیوانی بر سلامت انسان انجام دهند و ضمن بررسی روش های تشخیص، پیشگیری و کنترل این ترکیبات را نیز مورد بررسی قرار دهند.

انتظار می رود نهادهای مسئول در این زمینه اقدامات قانونی جدی علیه تولید کنندگان ناقض دستورالعمل های مربوط به باقی مانده های دارویی انجام دهند.

food security 7 5

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.